Hey free spirits,

Lúc mới đầu trên hành trình phát triển, mình cứ nghĩ rằng đi du lịch thường xuyên, làm việc từ xa hoặc có tiền tiêu thỏa thích là tự do, nhưng càng về sau mới nhận ra nếu theo đuổi những thứ đó chẳng khác gì theo đuổi một cuộc sống phông bạt. Thực chất thì tự do không nằm ở hình thức như vậy, dù cho hình thức đó có ở những con người tự do.

Thử hình dung...

Một ngày, thần đèn cho bạn tất cả tiền bạc, tất cả thời gian bạn muốn. Lúc đó bạn có tự do không?

Thử suy ngẫm.

Chạy theo bản năng

Bạn nghĩ rằng tiền bạc, thời gian sẽ cho bạn tự do. Cho là thế nhưng tự do để làm gì? Tự do để mua thứ mình thích, làm thứ mình muốn. Tuy nhiên, bạn thực sự có lựa chọn hay không? Khi thoát khỏi ràng buộc tiền bạc và thời gian, bạn vẫn bị ràng buộc bởi bản năng của con người, những ham muốn, những cảm xúc điều khiển cuộc đời bạn. Tiền bạc, thời gian rảnh không những vậy còn phóng đại những bản năng, đặc biệt là những bản năng vô tri như một đứa trẻ trong thân xác người lớn.

Bạn nghĩ bạn có sự lựa chọn nhưng tất cả đều theo kịch bản của bản năng. Người hiểu biết sẽ đoán được hành vi của bạn dễ như ăn kẹo. Bản năng chưa phải thứ duy nhất...

Bám theo những lối mòn

Có mấy ai biết lựa chọn và kiến tạo cuộc đời cho chính mình? Phải chăng đó là lối mòn tư duy xuất phát từ những gì mình được biết, những gì mình đang sẵn có. Lối mòn đó hiện diện khắp mọi nơi từ sự nghiệp, gia đình, xã hội đến đời sống cá nhân.

Đến lúc cuối đời nhìn lại, bạn có thực sự cảm thấy mình có lựa chọn cho cuộc đời của mình hay chỉ sống như được lập trình để hoàn thành mục đích nào đấy của ai đấy? Bạn có thực sự có đời sống cá nhân hay đó cũng chỉ là một mô thức từ đâu đó mà bạn đã thu nạp trong vô thức?

Cho là thoát khỏi lối mòn rồi, liệu có được tự do?

Cố chấp với những giá trị

Ra khỏi lối mòn, bạn tự tìm con đường riêng. Bạn bám lấy những giá trị làm giá trị sống như tích cực, ý nghĩa, thiện lương, xuất sắc, ảnh hưởng. Tuy nhiên, chính những giá trị này cũng sẽ cầm tù con người của bạn. Nó sẽ biến bạn thành con người cực đoan nếu bạn cố chấp vào nó như danh tính của mình.

Người bám vào giá trị xuất sắc thì khó có thể thả lỏng, người bám vào giá trị tích cực thì khó có thể sâu sắc, người bám vào ý nghĩa thường mất kết nối thế giới thực. Tưởng rằng đến đây là có tự do nhưng tự do có vẻ không dễ như vậy. Thế tự do thực sự là như thế nào?

Tự do thực sự nằm ở đâu?

Tự do cuối cùng là tự do tinh thần

Đến cuối cùng, giới hạn tự do của một con người có được nằm ở tự do trong tinh thần. Tinh thần càng rộng lớn thì tự do bên ngoài càng có thể rộng mở, tinh thần nhỏ hẹp thì tự do bên ngoài càng nhỏ hẹp. Xem tinh thần là con mắt thì tinh thần nhỏ hẹp sẽ chỉ thấy được cuộc sống trắng đen và mờ ảo, mặc dù cuộc sống có vô số màu. Chỉ với tinh thần tự do con người mới thấy được cuộc sống với đủ màu.

Thế giới này thật tuyệt nhưng không phải ai cũng có con mắt để thấy. Nhà vật lý học vĩ đại nhìn viên đá mà trầm trồ, người thường nhìn mà chê nó xấu quắc. Sự khác biệt nằm ở đâu?

Spirit and Power

Chúng ta chỉ đang chú trọng vào làm thứ gì, có nguồn lực gì, dễ quên một sự thật rằng đó chỉ là một phần nhỏ của vấn đề. Con người có 2 phần, phần thứ nhất là tinh thần (Spirit), phần thứ hai là quyền lực (Power). Trong đó phần Spirit đóng vai trò dẫn lối, là phần lõi của con người.

Không phải ai đi kinh doanh là doanh nhân, không phải ai đi dạy là thầy, không phải ai có thời gian là tự do tự tại, và không phải làm chủ cũng giỏi. Tùy vào khả năng tự do tinh thần của bạn mà bản chất việc bạn làm, thứ bạn có sẽ khác nhau. Thành ra, đánh giá một người là đánh giá tinh thần thì mới đúng được bản chất.

Các cấp độ tự do

Level I: Không có tự do

Hành động tùy hứng, cảm xúc chi phối suy nghĩ, thích thì thấy tốt, ghét thì thấy xấu, mê tín dị đoan, tham thứ ngắn hạn mất thứ dài hạn, dễ bị người khác thao túng hành vi và tâm lý.

Nhớ ngày mình còn bé, mình dễ dàng ghen tức nếu ai đó có món đồ chơi xịn hơn, dễ bị tổn thương bởi lời chê bài của người khác, dễ cảm thấy vô dụng nếu không nhận được sự công nhận. Nếu không phát triển và vượt qua đươc thì mãi là một đứa trẻ, dù cho đứa trẻ đó có trong hình hài người lớn, khoác lên vô số lớp quần áo đẹp đẽ.

Level II: Tự do tối thiểu

Biết cách kìm hãm một số bản năng, tạo những quy củ cho cuộc sống, có những con đường đảm bảo cuộc sống tối thiểu hoặc duy trì trật tự sẵn có. Tư duy cứng nhắc, hành động dễ đoán, tìm kiếm vùng an toàn, sợ sệt thay đổi mới, bị chi phối bởi những người xung quanh, dễ bị tổn thương khi thời thế thay đổi.

Lúc đi học, sự học cho mình lựa chọn hơn những bạn không có cơ hội đi học. Nhưng cũng chính sự học đó làm tư duy của mình cứng nhắc, bám chấp sách vở mà không thoát khỏi được. Hồi đi học chỉ vì một sự thay đổi định hướng ra đề đã làm cho mình hoảng loạn. Thời đi học đã hết nhưng không đồng nghĩa là ai cũng thoát ra khỏi sự giới hạn cứng nhắc này, vẫn mang trong mình tư duy của quá khứ xa xôi.

Level III: Tự do giới hạn

Làm được công việc phù hợp với năng lực, yêu thích việc mình làm, hướng đến hiệu quả công việc hơn là lối mòn, tối ưu hóa hiệu suất, giữ được cho bản thân bận rộn. Bám chấp danh phận, hành động theo mô-típ sẵn, thường mắc bệnh nghề nghiệp, có thành tựu dễ tự mãn, hiểu biết giới hạn ở một vài lĩnh vực, dễ trở thành con mồi nếu gặp môi trường mới lạ.

Ngày được làm công việc quản lý, mình yêu thích công việc vô cùng. Mình đã được tin tưởng cho làm vị trí cao, nắm nhiều trọng trách quan trọng. Nhìn vào kết quả công việc thì mình đã làm tốt công việc đó, nhưng đồng thời công việc đã vận vào người mình. Tư duy của mình giới hạn trong tư duy một người quản lý, môi trường làm việc mình quen thuộc là công sở với trật tự rõ ràng, ra khỏi đó mình cá ra khỏi nước. Vẫn nhớ ngày mà không còn làm ở đó nữa, mình như bị khủng hoảng, không có động lực, không có kỉ luật, như mất đi tất cả sức mạnh.

Level IV: Tự do mở rộng

Linh hoạt trong công việc miễn sao có giá trị, sẵn sàng thay đổi trong giới hạn giá trị sống cho phép, nỗ lực tạo ra phẩm chất trong những gì mình làm, hướng đến thưởng thức giá trị tinh thần. Quan trọng ngôn từ, bắt bẻ đúng sai, đề cao một thứ gì đó mù quáng, đơn giản hóa mọi thứ về thứ mình tin là đúng, dễ bị đầu độc bởi chính tư tưởng của bản thân.

Giá trị như phát triển, thấu hiểu đã giúp mình đi tới phía trước, đến được thời điểm ngày hôm nay. Có giá trị rõ ràng cho mình kim chỉ nam để quyết định những thứ quan trọng, không bị chạy theo những thứ bề mặt hay ngắn hạn. Tuy nhiên, thế giới này phức tạp hơn những quy luật, phương pháp mặc dù chúng rất có ích. Cũng chính vì bám chấp vào nguyên tắc này mà khiến mình bỏ lỡ những cơ hội phát triển xa hơn, thực hiện những điều đáng làm. Cuộc sống có vạn biến số, không thể lấy vài biến số để đơn giản hóa cuộc sống được.

Đôi khi cũng chính vì có những mô hình trong đầu mà khiến mình cảm thấy mâu thuẫn vì thế giới nhiều lúc không vừa vặn với những mô hình đó. Có những thứ nó nằm ngoài cả ngôn từ, phải dùng sự cảm nhận trực giác để hiểu.

Level V: Tự do cuối cùng

Suy tư linh hoạt, xem công việc chỉ là phương tiện, xem ngôn từ chỉ biểu tượng, tạo ra phương pháp để hành động chứ không hành động theo phương pháp, không ngả trái hay phải, lúc nào cũng giữ tinh thần như người mới bắt đầu. Đặc biệt, thời thế càng thay đổi càng có lợi.

Ngày mà mình xem nhẹ ngôn từ, đón nhận những gì khó hiểu đang diễn ra thì lúc đó mình nhận được vô số bài học. Mình đã thử làm những thứ mà trước giờ chưa bao giờ dám thử vì do những danh tính như “dân kinh tế”, “đã lớn rồi”. Đơn cử mình làm công việc lập trình để nhận ra nó không khó như mình đã tưởng tượng, hoặc làm việc không theo kế hoạch mà theo cảm nhận flow để thấy mọi việc cũng vẫn hoàn thành mà chẳng cần gượng ép. Còn vô số thứ nữa mình đã có được nhờ việc từ bỏ được những thứ đã có từ giai đoạn trước.

Bạn đang ở đâu?

Qua những mô tả trên, bạn tự thấy bạn ở cấp độ nào của tự do? Bạn muốn tiến đến sống ở cấp độ nào? Đối với mình thì mình luôn tiếp tục phát triển từng cấp độ để mọi thứ chắc chắn hơn nữa, mỗi cấp độ sinh ra có lợi ích và vai trò của nó cả.

Cấp độ tự do này không thể nhảy cóc mà cần phát triển qua từng giai đoạn. Nếu giả sử mà nhảy lên giai đoạn cuối, sống một cách cảm nhận thì có thể tự tạo ra sự mơ hồ của bản thân, không có những quy củ căn bản của cuộc sống. Nó cũng như việc tư duy suy luận chưa chắc chắn mà đã muốn bàn đến chuyện trực giác đa chiều, siêu hình thì quả là không lượng sức mình.

Dù bạn muốn đi đến đầu thì bạn đến đây là đúng địa chỉ rồi đó. Mình vẫn đang phấn đấu và sẵn sàng hỗ trợ người cũng đang muốn phấn đấu để được sống ở cấp độ tự do cao hơn. Cẩn thận với những lời marketing sống tự do ngoài kia, có thể nó sẽ dẫn bạn đi ra khỏi bản thân tìm đến giải pháp bên ngoài, nhưng đây thực sự là vấn đề bên trong bạn.

Hành động A

Hành trình của bạn có thể bắt đầu từ lộ trình căn bản này, một lộ trình học để hiểu về giới hạn. Nó là căn bản của việc phát triển hoặc chính việc hiểu nó đã là một sự phát triển.

Hành động B

Hoặc bạn đang muốn một sự xem xét về bản thân đang ở mức độ nào, đang bị giới hạn như thế nào, và có thể làm được gì để bước tiếp thì liên hệ mình qua Facebook Messenger. Nhắn một tin để xem mình có thể cùng bạn làm rõ mọi thứ như thế nào. Thông tin liên hệ có ở dưới chân của trang web.