Chương 6: Hoà giải MÂU THUẪN bằng CHẤP NHẬN

Không có mâu thuẫn nào sâu sắc, khó chịu bằng mâu thuẫn với chính mình. Mình nhận ra chúng ta đều dành phần lớn cuộc đời để chối bỏ bản ngã của chính mình. Chỉ có một số ít người học được cách chấp nhận chính mình. Chối bỏ là một giai đoạn mà chúng ta không thể tránh được. Ai cũng sẽ chối bỏ sự thật vì nó là bản năng được viết vào DNA của chúng ta. Câu hỏi là đây là: “Làm sao chúng ta trải qua giai đoạn này nhanh và ít đau đớn nhất có thể?”

Giảm phân tích, giảm phán xét (analyze less, judge less)

Bạn còn nhớ định luật 3 Newton không? Khi vật A tác động vào vật B một lực thì đồng thời vật B cũng tác động lên vật A một lực tương tự, cùng phương ngược chiều. Định luật này cũng đúng trong mâu thuẫn nội tại. Trong bạn, bản ngã (ego) luôn giằng co qua lại với siêu ngã (superego). Chưa cần đi sâu vào định nghĩa bản ngã và siêu ngã. Mình sẽ cho bạn hiểu thông qua một ví dụ đơn giản.

Thực chất, bản ngã (ego) là một con người phù hợp với công việc nghệ thuật hơn là khoa học. Tuy nhiên, bố mẹ bạn mong đợi bạn trở thành một người kỹ sư. Bản thân bạn cũng thấy công việc kỹ sư thú vị, nếu làm được thì cũng “hay hay”. Tuy nhiên, bạn thực sự không phù hợp với ngành này. Lúc bạn chuẩn bị chấp nhận sự thật mình là “nghệ sĩ” thì superego xuất hiện nói với bạn: “Nghệ thuật, sáng tạo gì tầm này! Làm kỹ sư không hay hơn à? Lỡ học rồi chẳng lẽ không làm thì phí lắm. Bỏ ngay suy nghĩ đó đi.” 

Ego lúc đó bật lại: “Biết là thế nhưng năng lực không hợp công việc này. Bây giờ, có tiếp tục cũng không được.”. Hai bên egosuperego cãi nhau qua lại không có hồi kết. Nạn nhân ở đây là bạn, đứng ở giữa nghe những lời tranh cãi nhức đầu, nhức óc.

Một bên càng lý luận thì bên kia càng bật lại mạnh bằng một lý lẽ mạnh tương đương. Muốn không có mâu thuẫn thì một trong 2 bên ngừng tác động lực. Bên cần dừng tác động lực ở đây nên là superego. Superego cần ngừng phán xét, áp đặt ego phải trở thành người như thế nào. Khi THINK dừng thì FEEL mới có thể bắt tay vào việc. Chỉ có như vậy thì thì hai bên mới hòa thuận để sống bên nhau được. Bạn sẽ dần chấp nhận được con người thật của chính mình.

Bạn càng chống cự thì càng đau đớn trong trường hợp này.

Chấp nhận khác cam chịu

Đến bước này, bạn sẽ có thắc mắc: “Nếu mình nhận ra bản thân thực sự là một người làm việc không thích kế hoạch, chỉ theo cảm hứng thì để mãi như vậy sao? Phải thay đổi chứ!”. Chính xác, chúng ta sẽ còn thay đổi để hoàn thiện bản thân nhiều. Chấp nhận bản thân là chấp nhận bản thân ở phiên bản hiện tại. Điều này, không có nghĩa chúng ta cam chịu, thả trôi cho bản ngã chúng ta đến đâu thì đến. Chúng ta sẽ còn nâng cấp bản thân lên phiên bản 1.1, 1.2, 1.3… Bản ngã khi còn sơ khai đều thô và sần nhưng khi được mài giũa sẽ sáng bóng.

Tuy nhiên, thay đổi này không phải là thay đổi sang một hướng hoàn toàn khác. Không phải là chuyển một người có cảm hứng thành một người tính cách đều đặn, quy trình. Thay đổi ở đây là thay đổi theo hướng tự nhiên của bản ngã. Thay đổi thuận theo tự nhiên là từ một người cảm hứng bừa bãi trở thành người đầy năng lượng bứt tốc và thường có những hướng đi đột phá.

Tìm nơi chấp nhận bản ngã của bạn

Con người bản chất là một sinh vật sống theo nhóm, theo bầy đàn. Một cá thể, dù hướng nội hay hướng ngoại, khi tách ra khỏi nhóm thì tự động cảm thấy cô đơn, vì đó bản năng được viết vào DNA của chúng ta. Nhìn xung quanh nếu không có ai giống bạn thì bạn sẽ cảm thấy lạc loài vô cùng. Với môi trường như vậy, bạn sẽ không dám thể hiện bản thân, thay vào đó sẽ đeo lên một mặt nạ an toàn. Bạn sẽ dễ dàng chấp nhận bản thân khi thấy được xung quanh bạn có người giống bạn.

Dù bản ngã của bạn có “dị” như thế nào thì cũng sẽ có cộng đồng những người giống bạn một hoặc vài điểm. Bạn hãy tìm kiếm và tham gia những cộng đồng mà ở đó họ có điểm chung giống bạn. Không hẳn là phải tham gia một cách trực tiếp làm thành viên hoạt động thường xuyên, bạn có thể tham gia sự kiện offline hoặc online, tham gia nhóm trên mạng xã hội hoặc thậm chí xem video chia sẻ từ những người cùng một phần bản ngã với bạn. Khi có cộng đồng thì bạn sẽ nhanh chóng chấp nhận bản ngã của mình hơn.